Teoria społeczno-poznawcza – cz.1

Teoria społeczno-poznawcza (Social Cognitive Theory, Bandura, 1977, 1997) sugeruje, że zdrowie jednostki (w obszarze biopsychospołecznym) zależy w dużej mierze od jej przekonań, które z kolei determinują po­dejmowanie działań mających na celu poprawę zdrowia i samopoczucia. Z szerszego zestawu przekonań ważnych dla zdrowia (między innymi spostrzegane zalety i wady działania, ocena barier i czynników sprzy­jających działaniu) kluczową rolę teoria ta przypisuje przekonaniom o własnej skuteczności. Jądrem tych przekonań są treści dotyczące sprawstwa i zdolności do działania – osoba o silnym poczuciu własnej skuteczności uważa, że od jej działań zależy zmiana rzeczywistości (ze­wnętrznej i wewnętrznej; tak zwana agenticperspective, Bandura, 2000) oraz że jest w stanie pociąć dane działanie (tale zwane „can do” cogni­tions, Bandura, 1997), co z kolei prowadzi do jego inicjacji (na przykład wprowadzenia zmian w diecie, rzucenia palenia tytoniu, wykonywania ćwiczeń rehabilitacyjnych, regularnego przyjmowania zalecanych leków). Przekonania te można zmieniać za pomocą interwencji psychologicznych, w których wykorzystuje się doświadczenia panowania (obserwację efektywności własnego działania; mastery experience), doświadczenia za­stępcze (na przykład modelowanie), perswazję oraz wzmacnianie emocji pozytywnych (szerszy opis manipulacji własną skutecznością w: Łuszczyńska, 2007).

Od pojawienia się pierwszych publikacji z zakresu omawianej teorii (Bandura, 1977) zaproponowano kilka jej rozszerzeń dotyczących prze­konań o własnej skuteczności. Ten rozdział omawia nowsze propozycje teoretyczne odnoszące się do rodzajów i roli własnej skuteczności w pro­cesie utrzymywania i odzyskiwania zdrowia.

You may also like

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *